Soru: Merhaba, Genç Yaklaşım dergisinde gördüm isminizi. Benim sorum olacaktı. Cevaplarsanız memmun olacağım... Ben 17 yaşındayım. Öğrenciyim. Lise sondayım. Derslerim eh işte. Üniversite sınavlarına haliyle hazırlanıyorum. Soru çözüyorum. Bir dershaneye de gidiyorum... Ama canım çok sıkılıyor. Gelecek endişesi var bende.

Sınava girdim, hadi kazandım... Üniversitede okudum. Eh, hadi bitirdim. Ama ya iş bulamazsam? O zaman iş olmazsa, ne bileyim para kazanamaz, aileme bakamazsam... Bunu gibi konular benim içimi sıkıyor. Sıkıntıya sokuyor. Sizce neden böyleyim. Dert etmeli miyim? Bu sıkıntıyı nasıl hallederim? Yardımcı olsanız…

Yusuf Emre

*

Merhaba Yusuf,
Öncelikle bu kadar samimi davranman çok güzel. Seninle yüzeysel olarak bahsettiğin bu sorunlarla biraz alt başlıklarına göz atmak ve bu tarz sorun yaşayan arkadaşlarında kendilerini değerlendirmelerini anlamlı olacağına inanıyorum. Bu memnuniyetsizlikle alakalı ilk etapta depresyonu ele almak gerekir.

Ergenlik dönemi, gelişimsel olarak tam bir geçiş dönemidir. Bu dönemde yaşanan fiziksel, duygusal, psiko-sosyal ve sosyal değişimler bireyi derin bir biçimde etkiler. Fiziksel değişimlere bağlı olarak kendi bedenini ve cinselliği keşfeden ergenler bu alanlarla ilgili sorunlar yaşayabilirler. Kişisel kimliğin kurulduğu bu dönemde birey, ‘ben kimim?”, “hayatın anlamı ve amacı ne?’ gibi kritik sorulara cevap arar. Ergenlerde görülen bu değişimler onların sosyal etkileşimlerini ve kendilerini algılamasını etkiler. Ergenlik, kişisel kimliğin kurulmasıyla, toplumun bir üyesi olarak kendi rolünü belirginleştirme arasındaki dengeyi kurma mücadelesidir.
Depresyon, çok çeşitli durumlara ve stres meydana getiren faktörlere karşı verilen bir tepkidir. Ergenlerde depresif duygu durumu yaygın olarak görülebilmektedir, çünkü bu normal olgunlaşma/büyüme sürecinin, bu sürece eşlik eden stres faktörlerinin, cinsel hormonlarının ve bağımsızlığını elde etmek için anne-babayla çatışmanın bir parçası olabilmektedir. Depresif duygu durumu, bir arkadaşın, akrabanın ölümü ya da okulda başarısız olmak gibi rahatsızlık verici olaylara ve durumlara karşı bir tepki de olabilir. Özgüvenleri düşük, kendilerini kıyasıya eleştiren, olumsuz olaylar ve durumlar üzerinde kontrol gücünün olmadığını düşünmeye eğilimli ergenlerde, stres oluşturan olaylar ve durumlarla karşılaşma depresyon riskini arttırabilmektedir.

Ergenlerde depresyonun belirtileri
Ergenlerde depresyon tanısı koymak zor olabilmektedir, çünkü ergenlik döneminde duygusal iniş ve çıkışlar normal bir süreç de olabilmektedir. Bazen dünyanın harika bir yer olduğu düşüncesiyle kendini iyi hisseden ergen, bazen de hayatın berbat bir şey olduğunu düşünebilir. Bu düşünceler birkaç saat içinde değişebileceği gibi birkaç gün bile sürebilir.
Depresif duygu durumunun sürekli olması, okul başarısının düşmesi, aileyle ve arkadaşlarla ilişkilerde sorunlar yaşanması, madde bağımlılığı ve diğer olumsuz davranışlar depresif epizodu işaret ediyor olabilir. Bu dönemde depresyon riskini arttıran faktörleri şöyle sıralayabiliriz: ebeveynlerden birini ölüm ya da boşanma nedeniyle kaybetme, çocukluk döneminde fiziksel ve cinsel tacize maruz kalmak, sosyal beceri eksikliği, kronik hastalıklar ve aile bireylerinden birinde depresyon hikâyesinin olması.
Aşağıda sıralanan belirtiler iki haftadan daha fazla sürerse depresyon riskinden söz edilebilir:
-Okul başarısının düşmesi
-Arkadaşlardan ve sosyal etkinliklerden uzak durmak
-Üzüntülü ve umutsuz ruh hali
-Enerjinin ve motivasyonun düşük olması, hiçbir şeyden zevk alamama
-Öf keli olma
-Eleştirilere karşı aşırı tepkili olma
-İdeallerine ulaşamayacağını hissetme